HOŞ GELDIŇIZ!

    2026-njy ýylyň 8-nji oktýabrynda Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport instituty bilen Türkmenistanyň Bilim ministrliginiň bilelikde guramagynda ýurdumyzyň ýokary okuw mekdepleriniň talyplarynyň arasynda «Sanly türgen – 2026» atly Hakaton bäsleşigi geçirildi. Ýaş türgenleri taýýarlamakda peýdalanyp bilinjek sanly platformalary, mobil goşundylary we maksatnamalary işläp taýýarlamaga gönükdirilen bu bäsleşige ýurdumyzyň 18 sany ýokary okuw mekdebinden 5 adamdan ybarat bolan ýygyndy toparlar gatnaşdylar. Talyplaryň hödürlän taslamalary olaryň funksionallygy, interfeýsi, işjeňligi, özboluşlylygy hem-de taýýarlanyşyň tizligi boýunça 100 ball ulgamynda bahalandyryldy. Bäsleşigiň jemleri aşakdaky görnüşe eýe boldy:

1. Türkmenistanyň Serhet instituty – 98 ball, baş baýrak

2. Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport instituty – 93 ball, I orun

3. Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we informatika instituty – 91 ball, I orun

4. Magtymguly adyndaky Türkmen döwlet uniwersiteti – 87 ball, II orun

5. Türkmenistanyň Döwlet energetika instituty – 86 ball, II orun

6. Ýagşygeldi Kakaýew adyndaky Halkara nebit we gaz uniwersiteti – 84 ball, II orun

7. Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň Döwlet lukmançylyk uniwersiteti – 83 ball, III orun

8. Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersiteti – 82 ball, III orun

9. Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş instituty – 81 ball, III orun

10.  Türkmenistanyň Daşary işler ministrliginiň Halkara gatnaşyklary instituty – 81 ball, III orun

11.  Türkmenistanyň Milli howpsuzlyk instituty – 80 ball, höweslendiriji baýrak

12.  S.A.Nyýazow adyndaky Türkmen oba hojalyk uniwersiteti – 78 ball, höweslendiriji baýrak

13.  Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri instituty – 77 ball

14.  Türkmen döwlet maliýe instituty – 76 ball

15.  Türkmen oba hojalyk instituty – 75 ball

16.  Aba Annaýew adyndaky Halkara atçylyk akademiýasy – 74 ball

17.  Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk instituty – 65 ball

18.  Seýitnazar Seýdi adyndaky Türkmen döwlet mugallymçylyk instituty – 60 ball

Bäsleşikde ýeňiji bolan toparlary Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň adyndan tüýs ýürekden gutlaýarys! Geljekde hem ylmy-innowasion gözlegleriňizde hemişe öňdeligi arzuw edýäris!

    2026-njy ýylyň 29-njy sentýabryndan – 2-nji oktýabryna çenli Özbegistan Respublikasynda I Merkezi Aziýa Talyplar sport forumy geçirildi. Sebitleýin ähmiýetli bu halkara forum talyplar sportuny ösdürmek, öňdebaryjy tejribeleri alyşmak hem-de Merkezi Aziýa döwletleriniň degişli guramalarynyň arasynda hyzmatdaşlygy pugtalandyrmak meselelerine bagyşlandy. Oňa Gazagystanyň, Gyrgyzystanyň, Mongoliýanyň, Täjigistanyň, Türkmenistanyň we Özbegistanyň talyplar sport federasiýalarynyň wekilleri gatnaşdylar. Foruma ýurdumyzdan Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň sportuň başa-baş tutluşyk kafedrasynyň uly mugallymy, Türkmenistanyň Milli talyplar sport federasiýanyň baş kätibi Serdar Gurdow wekilçilik etdi. Bu waka Türkmenistanyň talyplar sportuny halkara derejede ösdürmäge, tejribe alyşmaga we Merkezi Aziýanyň degişli sport guramalary bilen gatnaşyklary berkitmäge gönükdirilen işleriň dowamlydygyny görkezýär.

    Forumyň maksatnamasynyň çäklerinde 1-nji oktýabrda halkara wekiliýet Samarkand şäherine baryp gördi. Saparyň dowamynda myhmanlar Ýüpek ýoly halkara syýahatçylyk we medeni miras uniwersitetiniň işi, bu ýokary okuw mekdebinde okuw-terbiýeçilik işleriniň alnyp barlyşy, talyplar we ýaşlar üçin döredilen şertler bilen tanyşdylar.

    Saparyň möhüm çäreleriniň biri hem Halkara talyplar sport federasiýasynyň (FISU) prezidenti Leonz Ederiň we Özbegistanyň Talyplar sport birleşiginiň başlygynyň orunbasary Erkin Kodirowyň talyplar bilen geçiren duşuşygy boldy. Açyk görnüşde geçirilen pikir alyşmada talyplar sportunyň ösüşi, sport ulgamyndaky mümkinçilikler hem-de halkara tejribäniň alşylmagy barada gürrüň edildi. Şeýle hem wekiliýete uniwersitetiň sport düzümi we talyplar sportuny ösdürmek üçin döredilen mümkinçilikler görkezildi.

    Forumyň maksatnamasy diňe sport çäreleri bilen çäklenmän, medeniýeti öwreniş çärelerini hem öz içine aldy. Şolaryň çäklerinde halkara wekiliýet Samarkandyň baý taryhy, medeni mirasy bilen tanyşdylar. Myhmanlar Gur-Emir aramgähine, Registan meýdançasyna, Bibi-Hanym metjidine we Ymam Buhary ýadygärlik toplumyna baryp gördüler.

    I Merkezi Aziýa Talyplar sport forumy sebit döwletleriniň talyplar sportunyň ösüşi boýunça pikir alyşmagyna, döwrebap çemeleşmeleri öwrenmegine we geljekki hyzmatdaşlygyň ugurlaryny kesgitlemegine mümkinçilik döretdi.

    Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Kazan şäherindäki Powolžýe bedenterbiýe, sport we syýahatçylyk döwlet uniwersitetinde “Akylly sport we syýahatçylyk: bedenterbiýe, sport we syýahatçylyk ulgamynda sanly özgertmeler” atly halkara ylmy-amaly maslahat geçirildi. Çäräni däp bolşy ýaly, Azerbaýjan Sport akademiýasy we Belarus döwlet bedenterbiýe uniwersiteti hem bilelikde gurady.

    Maslahatyň umumy mejlisinde uniwersitetiň rektory, professor Rafis Burganow sport we syýahatçylyk ulgamynda sanly tehnologiýalaryň indi goşmaça serişde bolmakdan çykyp, hünär işiniň aýrylmaz bölegine öwrülendigini belledi. Onuň sözlerine görä, ulgamlaryň netijeliligi we bäsdeşlige ukyplylygy olaryň sanly taýdan özgeren derejesi bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr.

    Sportdaky sanly özgertmeler uly maglumatlary seljermek, emeli aňdan peýdalanmak, biomehaniki modelleşdirmek, genetiki profilleşdirmek, funksional ýagdaýlary anyklamak we aşa türgenleşmegiň töwekgelçiligini çaklamak ýaly ugurlary öz içine alýar. Şeýle-de sanly tehnologiýalar uýgunlaşdyrylan bedenterbiýe we reabilitasiýa üçin täze mümkinçilikleri döredýär.

    Syýahatçylyk pudagynda hem sanly platformalar, akylly bronlamak ulgamlary, interaktiw nawigasiýa hyzmatlary, wirtual we goşmaça hakykat tehnologiýalary hyzmatlaryň täze görnüşini kemala getirýär. Şonuň üçin häzirki zaman pudagy sanly we ýöriteleşdirilen hünär başarnyklaryna eýe bolan täze nesil hünärmenlerini talap edýär.

    Halkara ylmy-amaly maslahata Russiýanyň 15-den gowrak sebitinden, şeýle hem Azerbaýjandan, Belarusdan, Türkmenistandan, Özbegistandan, Gyrgyzystandan we Gazagystandan alymlar gatnaşdylar. Çärä 150-den gowrak ylmy iş hödürlenildi.

    Maslahatyň myhmany, Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň bedenterbiýäniň, sportuň nazaryýeti we usulyýeti kafedrasynyň müdiri Allamyrat Goçow «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe mekdebe çenli ýaşdaky çagalaryň fiziki terbiýesi» atly ylmy tema bilen çykyş etdi. Ol Powolžýe bedenterbiýe, sport we syýahatçylyk döwlet uniwersitetinde we Kazandaky sport desgalarynda geçirilen tanyşlyk saparynyň hem-de alşylan tejribäniň ähmiýetini belledi.

    Umumy mejlisde sportdaky aragatnaşyk dolandyryşynda emeli aň tehnologiýalarynyň orny, marketingiň SEO-dan generatiw neýroulgamlaryň jogaplaryna laýyklaşdyrylan GEO çemeleşmesine geçişi, pudagyň işgärler kuwwatynyň sanly tehnologiýalaryň täsiri bilen üýtgemegi, futbol boýunça uly maglumatlaryň ulanylyşy, şeýle hem syýahatçylyk we myhmansöýerlik pudagynyň sanly özgertmeleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Umumy mejlisden soň maslahatyň işi tegelek stol we bölüm mejlisleri görnüşinde dowam etdirildi.

    Sport baýramçylygynyň dabaraly açylyşy institutyň sportuň Olimpiýa görnüşleri fakultetiniň häzirki zamanyň iň kämil ülňülerine laýyk gelýän köpugurly sport toplumynda ýokary ruhubelentlikde geçdi. Dabaranyň başynda çykyşlara giň orun berildi. Onda ýaşlary sporta giňden çekmegiň, köpçülikleýin talyplar sportuny ösdürmegiň hem-de şanly seneleridir baýramçylyklary şeýle sport çäreleri bilen dabaralandyrmagyň ähmiýeti barada giňden bellenilip geçildi. Soňra çäre aýdym-sazly we görkezme sport çykyşlary bilen dowam etdi. Ýokary okuw mekdebiniň «Sagdyn nesiller» aýdym-saz we tans toparynyň ýerine ýetirmeginde ýaňlanan «Ýeňişli ýollardan barýan ýaşlar biz!» atly çykyş dabaranyň şowhunyny, ýaş türgenleriň kalbynda ýeňşe bolan islegi has-da artdyrdy. Mundan başga-da, Aşgabat şäher bedenterbiýe we sport baradaky Baş müdirliginiň türgenleriniň, institutyň gimnastikaçylarynyň, şeýle-de karateçileriň hem-de başa-baş tutluşyk kafedrasynyň türgenleriniň ussatlyk bilen ýerine ýetiren çylşyrymly görkezme çykyşlary gatnaşyjylarda ýakymly täsir galdyrdy.

    — Ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek, ugurdaş düzümleri döwrebaplaşdyrmak boýunça toplumlaýyn işler yzygiderli alnyp barylýar. Häzirki wagtda institutymyz diňe bir ussat türgenleri we tälimçileri däl, eýsem, bedenterbiýe we sport, sportuň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy, sport psihologiýasy ýaly ugurlar boýunça ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlaýan esasy ylym-bilim ojagydyr. Institutyň üç fakultetinde talyplara sportuň 46 görnüşi, şol sanda 2024-nji ýylda açylan kibersport boýunça hem ylmy esaslara daýanýan döwrebap bilim-terbiýe berilýär. Şu ýyl talyplygyň hataryna kabul edilenleriň arasynda ýurdumyzyň we halkara çempionatlaryň ýeňijileriniň bolmagy bizi diýseň guwandyrýar. Halkara meýdançalarda gazanylýan uly üstünlikleriň gözbaşynda bolsa, elbetde, köpçülikleýin sport we sagdyn durmuş ýörelgesi durýar. Şoňa görä-de, bu günki uly dabara bilen badalga alan talyplar bäsleşiginiň ähmiýeti aýratyn bellärliklidir. Ýurdumyzda Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllyk toýuna we Talyplar sportunyň halkara gününe bagyşlanyp geçirilýän bu çäre diňe bir sport bäsleşigi bolman, eýsem, talyplarymyzyň sagdynlygynyň, agzybirliginiň we dost-doganlygynyň hem aýdyň nyşanydyr — diýip, Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň mugallymy Oguljennet Jumalyýewa gürrüň berdi.

    24-nji sentýabrda tamamlanjak bu bäsleşikler sportuň woleýbol, basketbol, futzal we stol tennisi görnüşleri boýunça oglanlaryň arasynda geçirilýär. Ýaryşa ýörite lukmançylyk gözegçiliginden geçen ýygyndy toparlar gatnaşyp, olar halkara sport federasiýalarynyň hereket edýän düzgünlerine doly laýyklykda bäsleşerler. Şeýle-de bu çäreleriň çäklerinde bu ýokary okuw mekdebiniň mejlisler zalynda «Sport we ýaşlar — sagdyn jemgyýetiň binýady» atly ylmy-amaly maslahat hem geçiriler. Onda ýaşlaryň arasynda bedenterbiýäni wagyz etmegiň ylmy esaslary we jemgyýetiň sagdyn kemala gelmeginde sportuň orny barada wajyp çykyşlar diňleniler. Köpçülikleýin sport ýaryşlarynyň jemleýji gününde bolsa egsilmez ruhy joşgun bilen bäsleşip, baýrakly orunlara mynasyp bolan toparlara guramaçylar tarapyndan ýadygärlik sowgatlary hem-de Hormat hatlary dabaraly ýagdaýda gowşurylar.

    Beden we ruhy taýdan sazlaşykly ösýän, sagdyn nesilleri terbiýeläp ýetişdirmäge, ýurdumyzda bedenterbiýäni hem-de talyplar sportuny ösdürmäge giň mümkinçilikleri döredip berýän Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiziň janlary sag, ömürleri uzak, il-ýurt bähbitli işleri hemişe rowaç bolsun! Ýaryşlara gatnaşýan talyplara bolsa sportda täze-täze ýeňişleri arzuw edýäris.

Gahryman Arkadagymyzyň başlangyçlary, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň taýsyz tagallalary bilen, milli bilim we sport ulgamlaryny ösdürmekde, ösüp gelýän ýaşlaryň zamanabap bilimli, giň dünýägaraýyşly, döwrüň ösen tehnologiýalaryndan baş çykarýan zehinli hünärmenler, döwletimiziň sport abraýyny täze belentliklere göterjek türgenler bolup ýetişmekleri ugrunda giň gerimli işler durmuşa geçirilýär. Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynda öňde duran täze okuw ýylyna ähli taraplaýyn taýýarlyk görüldi.

2026 — 2027-nji okuw ýylynda ýokary okuw mekdebimize ýaşlaryň 700-si okuwa kabul edildi. Şunuň bilen birlikde aprel-maý aýlarynda ýurdumyzyň umumybilim berýän orta mekdepleriniň we sport mekdepleriniň gutardyş synp okuwçylarynyň, şeýle hem sporta höwesli ýaşlaryň gatnaşmagynda, sportuň dürli görnüşleri boýunça açyk çempionatlaryň geçirilendigini aýratyn bellemek bolar. «Zehinli ýaşlar — türgenleriň täze nesli» diýen at bilen geçirilen ýaryşlar aýratyn ähmiýete eýe boldy. Ýaryşlarda görkezen netijelerine seredilip, ýaşlaryň 50-den gowragy okuwa kabul edildi.

Giriş synaglarynda talyplyga dalaşgärleriň öň gazanan sport üstünlikleri aýratyn nazara alyndy. Halkara derejeli ýaryşlarda, döwlet, welaýat, şäher we etrap derejelerinde geçirilen çempionatlarda, birinjiliklerde we kubok ýaryşlarynda baýrakly orunlary eýelän türgenleriň görkezijileri ýokary hasaplanylýar. Türkmenistanyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalarynyň netijeleri hem degişli tertipde hasaba alynýar. Bu gezekki giriş synaglarynda Türkmenistanyň Bedenterbiýe we sport baradaky döwlet komitetiniň hödürnamasy boýunça sportda tapawutlanan, şol sanda ýurdumyzyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalary bolup durýan türgenleriň 103-si instituta okuwa kabul edildi.

Okuwa kabul edilen talyplaryň 8-si sport ussady, 27-si sport ussatlygyna dalaşgär, 49-sy halkara sport ýaryşlarynyň, 162-si bolsa döwlet derejeli ýaryşlaryň ýeňijileridir. Şeýle hem okuwa kabul edilen ýaşlaryň 117-si sportuň dürli görnüşleri boýunça Türkmenistanyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalarydyr.

Ajaýyp zamanamyzda ýurdumyzda ylym-bilim bilen sportuň özara sazlaşyga eýe bolýandygyny nygtamak ýakymlydyr. Häzirki döwürde sportuň ösüşini ylmy çemeleşmelerden üzňe göz öňüne getirmek mümkin däldir. Şonuň üçin ýokary okuw mekdebine kabul edilen her bir ýaş zehiniň ylmy gözleglere bolan gyzyklanmasyny ösdürmek, sportda gazanylýan netijeleriň ylmy esaslaryny öwrenmegini, öňdebaryjy tehnologiýalary özleşdirmegini gazanmak möhüm wezipeler bolup durýar. Ýokary okuw mekdebimizde bu ugurda alnyp barylýan işler giň gerime eýedir. Her ýylda geçirilýän ýaş alymlaryň ylmy bäsleşigine institutyň ýaş alymlarynyň, mugallymlarynyň, talyp ýaşlaryň işjeň gatnaşyp, baýrakly orunlara mynasyp bolýandygy biz üçin guwandyryjydyr.

Sentýabr aýynda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllygy uly toý dabaralary bilen bellenilip geçiler. Täze okuw ýylyna taýýarlyk görmek bilen bir wagtda institutyň professor-mugallymlary, talyp türgenleri bu şanly senäni mynasyp sowgatly garşylamak üçin yhlasly zähmet çekerler. Baş baýramymyza halkara ýaryşlarda altyn, kümüş, bürünç medallary gazanyp, mukaddes ýaşyl tugumyzy belentde parladyp barmak her bir türkmen türgenimiziň beýik isleg-arzuwydyr.

Täze okuw ýyly — täze maksatlaryň, üstünlikleriň we ýeňişleriň başlangyjy bolar. Biz — ýurdumyzyň bilim hem-de sport ulgamynyň hünärmenleri, özümiz üçin döredilen şertlerden peýdalanyp, milli bilimiň hem-de sportuň mundan beýläk-de belent sepgitlere ýetmegi, türkmen sportunyň abraýyny täze belentliklere göterjek türgenleriň kemala gelmegi ugrunda yhlasly zähmet çekeris. Ýaşlarymyza döwrebap bilim bermekde, milli sportumyzyň ösmegi ugrunda giň mümkinçilikleri döredip berýän Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, il-ýurt bähbitli beýik işleri hemişe rowaç bolsun!