HOŞ GELDIŇIZ!

    Russiýa Federasiýasynyň Tatarystan Respublikasynyň Kazan şäherindäki Powolžýe bedenterbiýe, sport we syýahatçylyk döwlet uniwersitetinde “Akylly sport we syýahatçylyk: bedenterbiýe, sport we syýahatçylyk ulgamynda sanly özgertmeler” atly halkara ylmy-amaly maslahat geçirildi. Çäräni däp bolşy ýaly, Azerbaýjan Sport akademiýasy we Belarus döwlet bedenterbiýe uniwersiteti hem bilelikde gurady.

    Maslahatyň umumy mejlisinde uniwersitetiň rektory, professor Rafis Burganow sport we syýahatçylyk ulgamynda sanly tehnologiýalaryň indi goşmaça serişde bolmakdan çykyp, hünär işiniň aýrylmaz bölegine öwrülendigini belledi. Onuň sözlerine görä, ulgamlaryň netijeliligi we bäsdeşlige ukyplylygy olaryň sanly taýdan özgeren derejesi bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr.

    Sportdaky sanly özgertmeler uly maglumatlary seljermek, emeli aňdan peýdalanmak, biomehaniki modelleşdirmek, genetiki profilleşdirmek, funksional ýagdaýlary anyklamak we aşa türgenleşmegiň töwekgelçiligini çaklamak ýaly ugurlary öz içine alýar. Şeýle-de sanly tehnologiýalar uýgunlaşdyrylan bedenterbiýe we reabilitasiýa üçin täze mümkinçilikleri döredýär.

    Syýahatçylyk pudagynda hem sanly platformalar, akylly bronlamak ulgamlary, interaktiw nawigasiýa hyzmatlary, wirtual we goşmaça hakykat tehnologiýalary hyzmatlaryň täze görnüşini kemala getirýär. Şonuň üçin häzirki zaman pudagy sanly we ýöriteleşdirilen hünär başarnyklaryna eýe bolan täze nesil hünärmenlerini talap edýär.

    Halkara ylmy-amaly maslahata Russiýanyň 15-den gowrak sebitinden, şeýle hem Azerbaýjandan, Belarusdan, Türkmenistandan, Özbegistandan, Gyrgyzystandan we Gazagystandan alymlar gatnaşdylar. Çärä 150-den gowrak ylmy iş hödürlenildi.

    Maslahatyň myhmany, Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň bedenterbiýäniň, sportuň nazaryýeti we usulyýeti kafedrasynyň müdiri Allamyrat Goçow «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe mekdebe çenli ýaşdaky çagalaryň fiziki terbiýesi» atly ylmy tema bilen çykyş etdi. Ol Powolžýe bedenterbiýe, sport we syýahatçylyk döwlet uniwersitetinde we Kazandaky sport desgalarynda geçirilen tanyşlyk saparynyň hem-de alşylan tejribäniň ähmiýetini belledi.

    Umumy mejlisde sportdaky aragatnaşyk dolandyryşynda emeli aň tehnologiýalarynyň orny, marketingiň SEO-dan generatiw neýroulgamlaryň jogaplaryna laýyklaşdyrylan GEO çemeleşmesine geçişi, pudagyň işgärler kuwwatynyň sanly tehnologiýalaryň täsiri bilen üýtgemegi, futbol boýunça uly maglumatlaryň ulanylyşy, şeýle hem syýahatçylyk we myhmansöýerlik pudagynyň sanly özgertmeleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Umumy mejlisden soň maslahatyň işi tegelek stol we bölüm mejlisleri görnüşinde dowam etdirildi.

    Sport baýramçylygynyň dabaraly açylyşy institutyň sportuň Olimpiýa görnüşleri fakultetiniň häzirki zamanyň iň kämil ülňülerine laýyk gelýän köpugurly sport toplumynda ýokary ruhubelentlikde geçdi. Dabaranyň başynda çykyşlara giň orun berildi. Onda ýaşlary sporta giňden çekmegiň, köpçülikleýin talyplar sportuny ösdürmegiň hem-de şanly seneleridir baýramçylyklary şeýle sport çäreleri bilen dabaralandyrmagyň ähmiýeti barada giňden bellenilip geçildi. Soňra çäre aýdym-sazly we görkezme sport çykyşlary bilen dowam etdi. Ýokary okuw mekdebiniň «Sagdyn nesiller» aýdym-saz we tans toparynyň ýerine ýetirmeginde ýaňlanan «Ýeňişli ýollardan barýan ýaşlar biz!» atly çykyş dabaranyň şowhunyny, ýaş türgenleriň kalbynda ýeňşe bolan islegi has-da artdyrdy. Mundan başga-da, Aşgabat şäher bedenterbiýe we sport baradaky Baş müdirliginiň türgenleriniň, institutyň gimnastikaçylarynyň, şeýle-de karateçileriň hem-de başa-baş tutluşyk kafedrasynyň türgenleriniň ussatlyk bilen ýerine ýetiren çylşyrymly görkezme çykyşlary gatnaşyjylarda ýakymly täsir galdyrdy.

    — Ýurdumyzda bedenterbiýäni we sporty ösdürmek, ugurdaş düzümleri döwrebaplaşdyrmak boýunça toplumlaýyn işler yzygiderli alnyp barylýar. Häzirki wagtda institutymyz diňe bir ussat türgenleri we tälimçileri däl, eýsem, bedenterbiýe we sport, sportuň ykdysadyýeti we dolandyrylyşy, sport psihologiýasy ýaly ugurlar boýunça ýokary derejeli hünärmenleri taýýarlaýan esasy ylym-bilim ojagydyr. Institutyň üç fakultetinde talyplara sportuň 46 görnüşi, şol sanda 2024-nji ýylda açylan kibersport boýunça hem ylmy esaslara daýanýan döwrebap bilim-terbiýe berilýär. Şu ýyl talyplygyň hataryna kabul edilenleriň arasynda ýurdumyzyň we halkara çempionatlaryň ýeňijileriniň bolmagy bizi diýseň guwandyrýar. Halkara meýdançalarda gazanylýan uly üstünlikleriň gözbaşynda bolsa, elbetde, köpçülikleýin sport we sagdyn durmuş ýörelgesi durýar. Şoňa görä-de, bu günki uly dabara bilen badalga alan talyplar bäsleşiginiň ähmiýeti aýratyn bellärliklidir. Ýurdumyzda Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllyk toýuna we Talyplar sportunyň halkara gününe bagyşlanyp geçirilýän bu çäre diňe bir sport bäsleşigi bolman, eýsem, talyplarymyzyň sagdynlygynyň, agzybirliginiň we dost-doganlygynyň hem aýdyň nyşanydyr — diýip, Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynyň mugallymy Oguljennet Jumalyýewa gürrüň berdi.

    24-nji sentýabrda tamamlanjak bu bäsleşikler sportuň woleýbol, basketbol, futzal we stol tennisi görnüşleri boýunça oglanlaryň arasynda geçirilýär. Ýaryşa ýörite lukmançylyk gözegçiliginden geçen ýygyndy toparlar gatnaşyp, olar halkara sport federasiýalarynyň hereket edýän düzgünlerine doly laýyklykda bäsleşerler. Şeýle-de bu çäreleriň çäklerinde bu ýokary okuw mekdebiniň mejlisler zalynda «Sport we ýaşlar — sagdyn jemgyýetiň binýady» atly ylmy-amaly maslahat hem geçiriler. Onda ýaşlaryň arasynda bedenterbiýäni wagyz etmegiň ylmy esaslary we jemgyýetiň sagdyn kemala gelmeginde sportuň orny barada wajyp çykyşlar diňleniler. Köpçülikleýin sport ýaryşlarynyň jemleýji gününde bolsa egsilmez ruhy joşgun bilen bäsleşip, baýrakly orunlara mynasyp bolan toparlara guramaçylar tarapyndan ýadygärlik sowgatlary hem-de Hormat hatlary dabaraly ýagdaýda gowşurylar.

    Beden we ruhy taýdan sazlaşykly ösýän, sagdyn nesilleri terbiýeläp ýetişdirmäge, ýurdumyzda bedenterbiýäni hem-de talyplar sportuny ösdürmäge giň mümkinçilikleri döredip berýän Gahryman Arkadagymyzyň, hormatly Prezidentimiziň janlary sag, ömürleri uzak, il-ýurt bähbitli işleri hemişe rowaç bolsun! Ýaryşlara gatnaşýan talyplara bolsa sportda täze-täze ýeňişleri arzuw edýäris.

Gahryman Arkadagymyzyň başlangyçlary, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň taýsyz tagallalary bilen, milli bilim we sport ulgamlaryny ösdürmekde, ösüp gelýän ýaşlaryň zamanabap bilimli, giň dünýägaraýyşly, döwrüň ösen tehnologiýalaryndan baş çykarýan zehinli hünärmenler, döwletimiziň sport abraýyny täze belentliklere göterjek türgenler bolup ýetişmekleri ugrunda giň gerimli işler durmuşa geçirilýär. Türkmen döwlet bedenterbiýe we sport institutynda öňde duran täze okuw ýylyna ähli taraplaýyn taýýarlyk görüldi.

2026 — 2027-nji okuw ýylynda ýokary okuw mekdebimize ýaşlaryň 700-si okuwa kabul edildi. Şunuň bilen birlikde aprel-maý aýlarynda ýurdumyzyň umumybilim berýän orta mekdepleriniň we sport mekdepleriniň gutardyş synp okuwçylarynyň, şeýle hem sporta höwesli ýaşlaryň gatnaşmagynda, sportuň dürli görnüşleri boýunça açyk çempionatlaryň geçirilendigini aýratyn bellemek bolar. «Zehinli ýaşlar — türgenleriň täze nesli» diýen at bilen geçirilen ýaryşlar aýratyn ähmiýete eýe boldy. Ýaryşlarda görkezen netijelerine seredilip, ýaşlaryň 50-den gowragy okuwa kabul edildi.

Giriş synaglarynda talyplyga dalaşgärleriň öň gazanan sport üstünlikleri aýratyn nazara alyndy. Halkara derejeli ýaryşlarda, döwlet, welaýat, şäher we etrap derejelerinde geçirilen çempionatlarda, birinjiliklerde we kubok ýaryşlarynda baýrakly orunlary eýelän türgenleriň görkezijileri ýokary hasaplanylýar. Türkmenistanyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalarynyň netijeleri hem degişli tertipde hasaba alynýar. Bu gezekki giriş synaglarynda Türkmenistanyň Bedenterbiýe we sport baradaky döwlet komitetiniň hödürnamasy boýunça sportda tapawutlanan, şol sanda ýurdumyzyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalary bolup durýan türgenleriň 103-si instituta okuwa kabul edildi.

Okuwa kabul edilen talyplaryň 8-si sport ussady, 27-si sport ussatlygyna dalaşgär, 49-sy halkara sport ýaryşlarynyň, 162-si bolsa döwlet derejeli ýaryşlaryň ýeňijileridir. Şeýle hem okuwa kabul edilen ýaşlaryň 117-si sportuň dürli görnüşleri boýunça Türkmenistanyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalarydyr.

Ajaýyp zamanamyzda ýurdumyzda ylym-bilim bilen sportuň özara sazlaşyga eýe bolýandygyny nygtamak ýakymlydyr. Häzirki döwürde sportuň ösüşini ylmy çemeleşmelerden üzňe göz öňüne getirmek mümkin däldir. Şonuň üçin ýokary okuw mekdebine kabul edilen her bir ýaş zehiniň ylmy gözleglere bolan gyzyklanmasyny ösdürmek, sportda gazanylýan netijeleriň ylmy esaslaryny öwrenmegini, öňdebaryjy tehnologiýalary özleşdirmegini gazanmak möhüm wezipeler bolup durýar. Ýokary okuw mekdebimizde bu ugurda alnyp barylýan işler giň gerime eýedir. Her ýylda geçirilýän ýaş alymlaryň ylmy bäsleşigine institutyň ýaş alymlarynyň, mugallymlarynyň, talyp ýaşlaryň işjeň gatnaşyp, baýrakly orunlara mynasyp bolýandygy biz üçin guwandyryjydyr.

Sentýabr aýynda mukaddes Garaşsyzlygymyzyň şanly 35 ýyllygy uly toý dabaralary bilen bellenilip geçiler. Täze okuw ýylyna taýýarlyk görmek bilen bir wagtda institutyň professor-mugallymlary, talyp türgenleri bu şanly senäni mynasyp sowgatly garşylamak üçin yhlasly zähmet çekerler. Baş baýramymyza halkara ýaryşlarda altyn, kümüş, bürünç medallary gazanyp, mukaddes ýaşyl tugumyzy belentde parladyp barmak her bir türkmen türgenimiziň beýik isleg-arzuwydyr.

Täze okuw ýyly — täze maksatlaryň, üstünlikleriň we ýeňişleriň başlangyjy bolar. Biz — ýurdumyzyň bilim hem-de sport ulgamynyň hünärmenleri, özümiz üçin döredilen şertlerden peýdalanyp, milli bilimiň hem-de sportuň mundan beýläk-de belent sepgitlere ýetmegi, türkmen sportunyň abraýyny täze belentliklere göterjek türgenleriň kemala gelmegi ugrunda yhlasly zähmet çekeris. Ýaşlarymyza döwrebap bilim bermekde, milli sportumyzyň ösmegi ugrunda giň mümkinçilikleri döredip berýän Gahryman Arkadagymyzyň, Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň janlary sag, il-ýurt bähbitli beýik işleri hemişe rowaç bolsun!

Bedenterbiýe we sport (hünär: sport).

1. Bedenterbiýe we sport (hünärler: sport; bedenterbiýe; sport žurnalistikasy; sagaldyş işi; sport tehnologiýalarynyň tehniki üpjünçiligi).

2. Ykdysadyýet we dolandyryş (hünär: sport desgalaryny dolandyrmak).

3. Psihologiýa ylymlary (hünär: sport psihologiýasy).

Instituta umumy orta bilimden pes bolmadyk binýatda bilimi bolan, ýaşy 35-den geçmedik Türkmenistanyň raýatlary giriş synaglarynyň netijeleri boýunça bäsleşik esasynda kabul edilýär.

Resmi iş kagyzlary welaýat merkezlerinde we Aşgabat şäherinde (Aşgabat we Arkadag şäherleri boýunça) 2026-njy ýylyň 13 — 26-njy iýuly aralygynda kabul edilýär.

— bellenilen nusgada rektoryň adyna ýazylan arza;

— bellenilen nusgadaky sowalnama (anketa);

— bilimi baradaky resminama (asyl nusgasy);

— Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrligi tarapyndan bellenilen nusgadaky saglyk kepilnamasy;

— soňky okan ýerinden (işlän ýerinden, harby bölümden) häsiýetnama;

— 3x4 sm ölçegdäki sekiz sany fotosurat;

— işleýänler üçin zähmet depderçesiniň tassyklanan göçürmesi;

— I sport derejesinden pes bolmadyk türgeniň hünär dereje kitapçasy, sport mekdebinden hödürnama we häsiýetnama («Sport» hünäri boýunça resminama tabşyrýan dalaşgärler üçin);

— okuw dersleri boýunça mekdep okuwçylarynyň döwlet bäsleşiginiň ýeňijileri, halkara bäsleşiklere gatnaşan Türkmenistanyň ýygyndy toparynyň agzalary, Türkmenistanyň çempionlary we halkara sport ýaryşlarynyň ýeňijileri şol ýagdaýlary tassyklaýan degişli resminamanyň asyl nusgasyny tabşyrýarlar.

Bulardan başga-da, okuwa girmäge isleg bildirýänler ýokarda görkezilen resminamalar bilen birlikde, resminamalary kabul edýän iş toparyna aşakdakylary görkezýärler we nusgalaryny tabşyrýarlar:

— pasportyny;

— harby şahadatnamasyny ýa-da harby hasaba goýlandygy hakynda şahadatnamasyny.

Dalaşgär bäsleşiksiz we (ýa-da) okuwa kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan peýdalanýandygyny tassyklaýan beýleki resminamalary görkezip biler.

Nädogry berlen maglumatlar we galp resmi iş kagyzlary üçin dalaşgär şahsy jogapkärçilik çekýär.

Giriş synaglary we okuwa kabul edilmek institutda (Aşgabat ş.) aşakdaky möhletlerde geçirilýär:

Aşgabat we Arkadag şäherleri — iýul aýynyň 29-30-y, 31-i we awgust aýynyň 2-si günleri;

Ahal welaýaty — iýul aýynyň 30-y, awgust aýynyň 1-i we 3-i günleri;

Balkan welaýaty — awgust aýynyň 4-i, 6-sy we 8-i günleri;

Daşoguz welaýaty — awgust aýynyň 5-i, 7-si we 8-i günleri;

Lebap welaýaty — awgust aýynyň 9-y, 11-i we 13-i günleri;

Mary welaýaty — awgust aýynyň 10-y, 12-si we 13-i günleri.

Giriş synaglary aşakdaky okuw dersleri boýunça geçirilýär:

hünär: sport — sportuň saýlanan görnüşi (okuwa girýänler saýlap alan sportuň görnüşinden tassyklanylan möçbernamany ýerine ýetirmeli), biologiýa, Türkmenistanyň taryhy;

hünärler: bedenterbiýe; sagaldyş işi — beden taýýarlygy boýunça tassyklanylan möçbernamany ýerine ýetirmeli, biologiýa, Türkmenistanyň taryhy;

hünär: sport psihologiýasy — türkmen dili we edebiýaty, biologiýa, Türkmenistanyň taryhy;

hünär: sport žurnalistikasy — türkmen dili we edebiýaty, Türkmenistanyň taryhy, jemgyýeti öwreniş;

hünärler: sport desgalaryny dolandyrmak; sport tehnologiýalarynyň tehniki üpjünçiligi — matematika, Türkmenistanyň taryhy, jemgyýeti öwreniş.

Okuw dersleri boýunça giriş synaglary Türkmenistanyň orta mekdepleriniň okuw maksatnamalarynyň esasynda, döwlet dilinde dilden geçirilýär.

Giriş synaglarynyň tertibinde bellenilen wagtda synaglara esassyz sebäplere görä gelip bilmedikler ýa-da okuw dersleriniň biri boýunça synagdan geçip bilmedikler soňky synaglara goýberilmeýär.

Giriş synaglaryndan üstünlikli geçen ýagdaýynda, bäsleşiksiz we talyplyga kabul edilmek üçin artykmaç hukukdan:

— orta sport mekdeplerini tamamlan ýokary derejeli türgenler;

— 2022 — 2026-njy ýyllarda geçirilen halkara ýaryşlaryň ýeňijileri;

— 2022 — 2026-njy ýyllarda sportuň görnüşleri boýunça Türkmenistanyň milli ýygyndy toparlarynyň agzalary;

— «Bilim hakynda» Türkmenistanyň Kanunynyň rejelenen görnüşinde kesgitlenen düzgünlere laýyk gelýänler peýdalanýarlar.

Türkmen dzýudoçysy Maýsa Pardaýewa Hytaý Halk Respublikasynyň Sindao şäherinde geçirilen dzýudo boýunça Gran-pri ýaryşynyň ýeňijisi boldy.

57 kilograma çenli agram derejesinde geçirilen final duşuşygynda Pardaýewa Fransiýanyň wekili Marta Fawazy ýeňip, altyn medala mynasyp boldy.

Sindaoda geçirilýän ýaryş 28-nji iýunda tamamlanýar. Bu ýaryş 2028-nji ýylda ABŞ-nyň Los-Anjeles şäherinde geçiriljek Olimpiýa oýunlaryna saýlama tapgyrynyň ikinji ýaryşydyr.

21 ýaşly Maýsa Pardaýewa mundan ozal Mongoliýanyň Ulan-Bator şäherinde geçirilen «Uly tuwulga» tapgyrynda bürünç medal gazanypdy. Ol 2024-nji ýylda Parižde geçirilen Olimpiýa oýunlarynda Türkmenistanyň milli ýygyndysynyň düzüminde çykyş edipdi.